Năm 2019, tôi nhận một chung cư 57m2 ở phường Phú Hữu, là một người làm trong ngành xây dựng. Tôi tưởng việc nhẹ nhàng, ai dè lại làm tôi ám ảnh đến mức nghỉ hẳn 3 tháng không dám nhận bất kỳ hợp đồng nào. Nhìn qua thì phi lý, nhưng tôi sắp kể cho anh em nghe vì đâu một diện tích bé tí lại có thể đánh gục một người thợ có 15 năm trong nghề. Nói thẳng, đó là bài học đắt giá nhất mà tôi từng trải qua. Câu chuyện này chẳng chỉ về nội thất, mà nó còn bài học về trách nhiệm mà tôi muốn chia sẻ với bất kỳ ai đang có ý định bắt tay vào #keyword#.
Căn hộ càng nhỏ càng dễ lộ tay nghề
Trước đây tôi cứ nghĩ làm biệt thự 300m2 mới là thử thách, chứ chung cư nhỏ thì chỉ cần đo qua loa rồi ráp vào là xong xuôi. Sai lầm to. Diện tích 57m2 càng nhỏ, sai số càng lộ ra rõ mồn một. Nhớ mãi chuyện gian bếp rộng vỏn vẹn 12m2. Tôi chủ quan đo bộ tủ bếp dưới thiếu 2cm so với bản vẽ, tưởng chừng chút xê dịch chẳng ảnh hưởng gì. Vậy mà khi lắp mặt bàn đá thử vào, kẽ hở lộ ra ở chỗ nối tủ với tường, trông như một vết nứt trên gương mặt một người phụ nữ đẹp. Đó chưa phải là tất cả, nhà vệ sinh chỉ vỏn vẹn 4m2 lại còn kinh khủng hơn. Tôi cho thợ ốp gạch mảng tường cạnh bồn cầu mà quên khuấy việc chừa lỗ cấp nước cho vòi xịt. Hậu quả là buộc phải đục mảng tường vừa dán ra để làm lại. Tôi tốn thêm 3 ngày làm việc và 2 triệu tiền gạch. thi công nội thất chung cư giá rẻ có vẻ nhỏ nhặt, nhưng với chung cư, từng li từng tí đều là ranh giới giữa thợ lành nghề và thợ cẩu thả. Chính lúc đó tôi ngộ ra một điều: chung cư nhỏ không cho phép một sai số nào cả.
Chủ nhà là kỹ sư, mọi thứ đều phải chứng minh
Thứ khiến tôi áp lực nhất không phải là chuyện kỹ thuật, mà vấn đề nằm ở người chủ nhà vốn là kỹ sư xây dựng. Mỗi buổi nghiệm thu, anh ta không chỉ nhìn bề ngoài, mà còn lật từng cánh tủ, sờ từng mối nối, thậm chí còn dùng thước kẹp đo khe hở giữa các cánh cửa hai cánh tủ. báo giá thi công nội thất chung cư nhớ có lần, anh ta chỉ tay vào chỗ dán keo tại cạnh bàn bếp và hỏi tôi tại sao tôi lại dùng keo silicon trắng mà không dùng loại trong suốt. Tôi ấp úng không biết trả lời sao vì sự thật là tôi làm theo thói quen, chứ chưa bao giờ suy nghĩ về lý do. Ông ấy giải thích rằng keo trắng rất dễ bị ố vàng sau 6 tháng dưới ánh nắng, trong khi loại trong suốt bền hơn hẳn. Tôi đơ người vì ngượng chín người. Chẳng buổi nghiệm thu nào trôi qua mà thiếu đi một cuộc tranh luận. Chuyện chọn tấm ốp bếp bằng nhựa PVC so với tấm compact khiến tôi phải gọi ngay cho đối tác để hỏi cho rõ ràng thông số kỹ thuật. Bài học tôi rút ra sau những lần như thế là đừng bao giờ biện minh khi chưa có số liệu. Họ là kỹ sư mà thì họ sẽ cần lý lẽ, số liệu chứ không phải những lời hứa suông suông của thợ. Từ dạo đó, trước khi nghiệm thu, tôi soạn sẵn một tập tài liệu gồm thông số kỹ thuật, chứng nhận chất lượng của từng loại vật tư để sẵn sàng đưa ra khi bị hỏi.
Trọn gói không chỉ là gom vật tư, mà là gom trách nhiệm
Sai lầm chí mạng trong căn hộ đó không đến từ kỹ thuật, mà đến từ sự tự ý quyết định thay đổi thiết kế cánh cửa lùa cho phòng ngủ. Bản vẽ gốc ghi rõ cửa lùa hai cánh bằng gỗ công nghiệp MFC. Tôi nảy ra ý rằng dùng cửa kính cường lực sẽ hiện đại hơn, mà chẳng cần hỏi ý kiến chủ nhà vì cho rằng như vậy là sáng tạo. Kết quả thì sao? cửa mới lắp xong, nhìn cũng đẹp, nhưng ông kỹ sư nhìn một cái lập tức gọi tôi lên và nói thẳng làm tôi lạnh sống lưng: “Anh có quyền gì thay đổi bản vẽ khi chưa có chữ ký của tôi?”. Tôi giải thích rằng trông nó hiện đại hơn, nhưng anh ta chỉ đáp: “Đẹp với anh hay đẹp theo mắt tôi?”. Cuối cùng, tôi đành phải đập bỏ bộ cửa kính vừa mới lắp và làm lại đúng theo bản vẽ. Tiền kính, tiền phụ kiện coi như đổ sông đổ bể. Tôi học được một điều quan trọng: gói dịch vụ trọn gói không phải là tôi được phép làm mọi thứ theo ý mình. Nó có nghĩa là tôi chịu trách nhiệm từ khâu vật tư đến khâu thi công, nhưng mọi thay đổi đều cần phải được sự đồng ý của chủ nhà. Từ dạo đó, trước khi ký hợp đồng nào cho những căn hộ tương tự, tôi bắt buộc lập một bảng check liệt kê 40 hạng mục từ phần thô, điện nước, ốp lát gạch, tủ bếp, trần thạch cao, cửa và sơn bả, để chủ nhà xác nhận vào từng hạng mục trước khi tôi động thủ. Việc này thoạt nghe rất rườm rà, nhưng nó đã cứu tôi khỏi biết bao nhiêu phiền phức về sau.
Cái giá của sự qua loa là 3 tháng trắng tay
Bây giờ ngồi tính lại, tôi mới giật mình cái giá của sự cẩu thả không hề rẻ trong căn hộ đó. Vật tư bỏ đi khoảng 12 triệu, gồm chỗ gạch phải đục ra, chỗ kính đã đập bỏ, phần cửa kính hỏng, keo dán, phụ kiện lãng phí hết. Riêng tiền công làm lại hết 8 triệu vì phải gọi thêm hai thợ phụ để đẩy nhanh tiến độ. Nhưng thứ tốn kém nhất chẳng phải tiền bạc. Đó là 3 tháng trời tôi từ chối nhận bất kỳ việc nào, vì lúc nào cũng ám ảnh cảnh ông chủ nhà soi từng khe hở, từng mối nối mà tôi không tài nào giải thích nổi. Tôi từ chối hai hợp đồng khác trị giá tổng cộng 80 triệu trong khoảng thời gian đó vì tôi sợ hãi, sợ làm hỏng việc. Cộng tất cả lại, thiệt hại không dưới 100 triệu cả tiền trực tiếp lẫn tiền cơ hội. Nhưng cái được sau cú sốc đó chính là một danh sách gồm 5 điều tôi thề không bao giờ lặp lại. Thứ nhất, không bao giờ đo đạc qua loa, bắt buộc dùng thước laser và đo 3 lần trước khi cắt. Hai là, tuyệt đối không tự ý đổi vật liệu khi chưa hỏi chủ nhà, kể cả khi ý đó có hay ho đến đâu. Ba là, luôn luôn ghi biên bản từng hạng mục thi công để làm bằng chứng khi có tranh chấp. Thứ tư, học cách nói “tôi không biết” rồi mới đi hỏi, đừng giả vờ biết tuốt khi không chắc chắn. Năm là, đừng bao giờ coi thường chủ nhà có biết gì về xây dựng hay không. Bây giờ, mỗi lần nhận bất kỳ căn hộ nào, tôi tự nhắc mình câu đó: “Nhà càng nhỏ thì trách nhiệm càng phải lớn”. Nếu bạn đang có ý định làm lại căn hộ của mình, thì nhớ đừng chọn thợ chỉ vì giá rẻ, mà hãy chọn người dám nhận trách nhiệm từng li từng tí. Bởi vì, cuối cùng, thứ làm nên một căn nhà đâu phải chỉ là vật liệu đắt tiền, mà là sự cẩn trọng của người thợ trong từng đường cắt.