Buổi tối khoảng cuối năm 2023, tôi đứng giữa một nhà mới chỉ phần thô ở Vinhomes Ocean Park, cầm bản thiết kế mà tôi mới ký họa ra tờ giấy nháp. Chủ nhà hỏi tôi: “Tủ bếp này anh dự tính xử lý góc chết ra sao?” Tôi im lặng ba giây, sau đó nói: “Thành thật là tôi chưa làm dạng này trước đây”. Đây là lần đầu tiên suốt 8 năm tôi chịu nói câu ấy trước mặt chủ nhà chứ không phải gật đầu cho qua. Khi bắt tay vào #keyword#, tôi nhận ra thành thật với chính mình quan trọng hơn nhiều so với việc giữ chữ tín.
Cái tôi sụp đổ khi tôi không dám hỏi chủ nhà câu đơn giản
Vào năm thứ hai làm thợ mộc, tôi nhận một căn hộ 80m2 thuộc khu vực ngoại thành Gia Lâm. Gia chủ nói qua loa là cần nhiều chỗ để đồ. Tôi nhận lời mà không hỏi rõ ràng họ định cất những gì. Điều tồi tệ là tôi phải tháo dỡ cái tủ âm tường mới lắp xong, thêm một khoản 45 triệu tiền vật tư và công đồng thời trễ tiến độ 2 tuần. Tôi nhớ mãi khoảnh khắc đứng nhìn mớ phế liệu mà lẽ ra một câu hỏi đơn giản ngay từ đầu là đã tránh được. Cái tôi học được không hề rẻ: làm bộ am hiểu chẳng bao giờ hơn được việc hỏi một câu dại dột. Từ đó, mỗi lần nhận dự án tôi đều có ít nhất một buổi cùng khách hàng liệt kê từng món đồ. Buồn cười là, khách hàng thường chẳng rõ mình cần bao nhiêu nên tôi phải hỏi từng phòng một.
Từ chỗ khách hàng hỏi là tôi 'dạ' liền, giờ tôi xin phép suy nghĩ trước khi trả lời
Trước đây, hễ chủ nhà hỏi một vấn đề kỹ thuật là tôi lập tức trả lời không suy nghĩ, đại loại là “ok, tôi lo được”. Điều tất yếu tôi vướng kha khá lần làm sai, phải làm lại, vừa mất tiền vừa xấu hổ. Khoảng 6 tháng trở lại đây, tôi học được cách phản xạ cũ: khi bị hỏi một chi tiết tôi chưa chắc, tôi thành thật nói “để tôi xem lại đã rồi trả lời chính xác sau”. Nghe thì đơn giản, nhưng lúc đầu tôi cũng phải kìm chế cực kỳ, vì tôi tưởng khách sẽ đánh giá thấp mình. Nhưng điều ngược lại đã xảy ra. Tôi nhớ có 3 lần gần đây, tôi thay vì khẳng định bừa thì nói kiểm tra với một khách ở Vinhomes, một chủ căn hộ Time City và một khách tại Thanh Hà. Cả 3 người chẳng ai trách móc gì, ngược lại họ còn nói “anh làm kỹ thế”. Họ bắt đầu nể tôi hơn thành ra tôi không còn cảnh phải xin lỗi vì thi công sai.
Nhận trọn gói không có nghĩa là tôi biết tuốt, mà là tôi biết cách tìm người biết
Tôi gặp không ít người nghĩ đơn vị nhận trọn gói là người biết hết mọi thứ. Nói thẳng, tôi cũng chỉ là thợ mộc. Có lần tôi nhớ mãi nhận thi công trọn gói một căn hộ mà hệ thống điện cần dùng đèn cảm ứng thông minh – thứ mà tôi mới chỉ thấy trên mạng. Tôi chọn không làm bộ mà gọi thẳng cho một anh thợ điện 20 năm nghề, hỏi cặn kẽ từng đường đi dây từ công tắc đến hộp nối. Anh ấy chỉ tận tình, chẳng lấy xu nào, chỉ bảo tôi “mày cứ hỏi, đừng có làm bừa”. thiết kế thi công nội thất chung cư từ lần đó, tôi tụ họp một nhóm thợ lành nghề gồm thợ điện, thợ nước, thợ sơn – tất cả đều sẵn sàng tư vấn bất kể giờ giấc. Khi báo giá trọn gói, tôi đưa họ vào quy trình để những con số báo giá phản ánh đúng công việc. Nhờ vậy, khách hàng thấy rõ họ trả tiền cho cái gì chứ không phải trả cho sự đoán mò.
Cái ngày tôi trả lại 18 triệu tiền tạm ứng vì nhận ra mình không đủ năng lực
Khoảng đầu năm nay, một vị khách ở chung cư Times City tìm tôi qua người quen muốn tôi thi công một bộ tủ rượu có cánh kính cong. Nghe qua chẳng có gì khó, tôi nhận 18 triệu tiền cọc sau đó mới nghiên cứu thì tá hỏa loại kính này cần công nghệ CNC 5 trục mà xưởng của tôi chưa trang bị. Tối hôm đó tôi trằn trọc trước hai hướng: một là tìm xưởng ngoài gia công, rất dễ vỡ hỏng, hai là trả lại cọc nhường lại cho đơn vị chuyên sâu. Cuối cùng tôi chọn vế thứ hai. Tôi gọi khách, nói thẳng “em làm không được cái này”, và chuyển lại toàn bộ số cọc đồng thời giới thiệu một xưởng ở dưới Hải Phòng mà tôi biết họ làm tốt. Khách hơi bất ngờ nhưng sau đó lại cảm ơn tôi vì tôi đã thành thật. 70 triệu tiền hợp đồng bay mất nhưng tôi giữ được tiếng làm ăn, điều quan trọng hơn, tôi học được cách: từ chối ngay từ đầu đỡ tốn công sức của cả hai cho tất cả mọi người. Giờ đây, trước khi ký bất kỳ hợp đồng trọn gói nào tôi đều tự hỏi mình thực sự làm được không, và hễ thấy lấn cấn tôi liền dừng thay vì cố gắng nuốt trôi.